رشد ۲٫۶ برابری سالمندان استان یزد در طی سه دهه اخیر

به گزارش خبرگزاری تسنیم، دکتر احمد دلبری رییس مرکز تحقیقات سالمندی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی در یادداشتی که یک نسخه از آن را در اختیار این خبرگزاری قرار داده، نوشته است:

براساس تخمین های موجود تا سال ۲۰۵۰ میلادی ۲۱ درصد جمعیت دنیا بالای ۶۰ سال خواهند شد،یعنی از هر ۵ نفر یک سالمند که حدود ۸۰ درصد جمعیت سالمند دنیا در  کشورهای در حال توسعه زندگی خواهند کرد.

ایران نیز به عنوان یکی از کشورهای در حال توسعه، با کاهش میزان موالید و بهبود وضعیت بهداشتی رفاهی اجتماعی، به سمت تغییر بافت سنی جمعیتی حرکت می‌کند به طوری که محققان تخمین می‌زنند در سال ۲۰۲۵ میلادی ۶/ ۱۱ درصد و در سال ۲۰۵۰ میلادی ۸/ ۳۰ درصد جمعیت ایران را افراد با سن بیش تر از ۶۰ سال تشکیل خواهند داد.

با توجه به اینکه جمعیت ایران در مسیر گذار از جوانی به سالخوردگی است. در چشم‌‏انداز ۳۰ ساله (۱۴۲۰ به بعد) با ورود متولدان دهه اول انقلاب به سنین سالمندی، پدیده سالخوردگی جمعیت در ایران شکل جدی‌تری به خود خواهد گرفت. این وضعیت مسائل و هزینه‏‌هایی را بر نظام سلامت و رفاهی کشور وارد می‏‌سازد. مقابله با چالش‏ها و مسائل سالمندان و سالخوردگی جمعیت، نیازمند برنامه‏‌ریزی و سیاستگذاری‌‏های مناسب و منطقه‌ای با محوریت سالمندان است.

در حال حاضر بر مبنای نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵، حدود ۹٫۳ درصد کل جمعیت ایران (حدود ۴/۷ میلیون نفر) سالمندان ۶۰ ساله و بالاتر هستند و نیاز به تحقیقات در این زمینه دوچندان شده است.

اجرای سیاست‌‫های توسعه‌‫ای تمرکزگرا در کشور، چالش‌‫هایی نظیر توسعه نابرابر، عدم تعادل‫‌های منطقه‫‌ای، حاشیه‫‌ای شدن برخی مناطق، از دست دادن منابع و ظرفیت‫های منطقه‫‌ای به وجود آورده است اما رویکرد آمایش سرزمین در سالهای اخیر سعی بر آن دارد بر چالش‫های مذکور فایق آید و راهکارهای مناسب را برای تحقق توسعه متوازن، همه جانبه و پایدار در سطح منطقه‌‫ای ارائه کند. یکی از ابعاد مورد توجه در رویکرد آمایش سرزمین، تحولات جمعیتی، پراکندگی و پویایی آن است. افتتاح مراکزی مانند مرکز تحقیقات سالمندی اردکان استان یزد میتواند در راستای توسعه برابر در کشور کمک کننده باشد.

در استان یزد نیز در طول سه دهه اخیر تعداد سالمندان ۶۰ ساله و بالاتر از ۳۸ هزار نفر در سال ۱۳۶۵ به ۱۰۰ هزار نفر در سال ۱۳۹۵ افزایش یافته است و در این مدت تعداد سالمندان بیش از ۲٫۶ برابر شده است.

در سال ۱۳۶۵، سهم جمعیت سالمندان از کل جمعیت استان یزد ۶٫۷ درصد بوده که در سال ۱۳۹۵ به ۹٫۳ درصد افزایش یافته است و استان یزد در رده سیزدهمین استان سالخورده کشور به شمار می‌آید. افزایش سهم سالمندی جمعیت در مناطق روستایی بیشتر از مناطق شهری بوده است. در سال ۱۳۹۰، ۷٫۵ درصد جمعیت مناطق شهری سالمند بوده است، این در حالی است که در مناطق روستایی سهم سالمندی جمعیت ۱۲٫۴ درصد بوده است. این نکته نشان می‏‌دهد که با مهاجرت جوانان به شهر بسیاری از سالمندان در روستا باقی مانده‏‌اند. از سوی دیگر درصد سالمندی جمعیت زنان (۸٫۹ درصد) بیشتر از مردان (۷٫۸ درصد) بوده است. همچنین درصد سالمندی جمعیت برای زنان روستایی استان ۱۴ درصد بوده است. این ارقام بیانگر روند روستایی و زنانه شدن سالمندی در این استان است.

سهم سالمندان کهنسال در مناطق روستایی بیشتر از مناطق شهری است که نیاز به ارائه خدمات و برنامه‌های مراقبتی بیشتر در روستاهاست. توزیع جمعیت سالمندان در شهرستان‏های استان بدین صورت است که بیش از نیمی از سالمندان در شهرستان یزد قرار دارند و سپس شهرستان‌های تفت و اردکان در رتبه‌های دوم و سوم قرار می‏‌گیرند. البته بیشترین درصد سالمندان شهری بعد از شهرستان یزد مربوط به شهرستان میبد و اردکان است و بیشتر سالمندان روستایی در شهرستان‏های تفت، طبس و مهریز سکونت دارند.

یکی از مهم­ترین نکاتی که در برنامه‌‏ریزی‌‏های گروه سالمندان باید به آن توجه شود تفاوت جنسیتی سالمندان در زمینه وضعیت زناشویی است زیرا ۹۱ درصد مردان سالمند دارای همسر هستند و این در حالی است که تنها ۵۲ درصد زنان سالمند دارای همسر و مابقی بدون همسر‌ند. این مسئله حمایت اجتماعی از زنان سالمند را پر رنگ تر می‏‌کند. همچنین بیشتر بودن امید زندگی در میان زنان سالمند نسبت به مردان سالمند بر اهمیت برنامه‌های حمایتی از زنان سالمند می‏‌افزاید.

به علاوه هر چند تنها ۱۰ درصد خانوارهای غیر سالمند زن سرپرست هستند اما این نسبت برای خانوارهای سالمند سرپرست، بیشتر از۳۱٫۱ درصد است و حدود یک سوم آنها زن سرپرست هستند. همچنین بیش از نیمی از خانوارهای زن سرپرست (۵۸٫۵ درصد )را زنان سالمند تشکیل می‌‏دهد. نکته مهم‌تر این است که اکثر خانوارهای زن سالمند سرپرست، تک نفره بوده (۷۸ درصد) و به صورت تنها زندگی می‌‏کنند. این موضوع اهمیت بیشتر سازمانهای حمایتی مانند سازمان بهزیستی و کمیته امداد امام و برنامه‏‌ریزی‌‏های رفاهی در زمینه بحث آشیانه خالی زنان سالمند سرپرست هم در روستا و هم در شهرها را نشان می‏‌دهد.

علاوه بر این، حدود ۲۰ درصد سالمندان استان یزد تنها زندگی می‌کنند، این نسبت برای زنان سالمند ۳۲ درصد در مقایسه با ۶ درصد برای مردان سالمند است که در مقایسه با استان‌های دیگر وضعیت بهتری دارند.

وضعیت سواد در میان سالمندان استان یزد مانند میانگین سواد سالمندان در کل کشور است یعنی بیش از نیمی از سالمندان (۶۳ درصد) بی‌‏سواد هستند که این تعداد برای زنان سالمند (۷۷ درصد) بیشتر از مردان سالمند است. افراد دارای سواد نیز بیشتر تحصیلات ابتدایی دارند. از این رو، سالمندان کمتر می‌‏توانند از طریق مطالعه، شناخت و آگاهی سلامتی مرتبط با دوران سالمندی را به دست آورند و نقش رسانه‏‌های عمومی مانند رادیو و تلویزیون در این زمینه بیشتر می‏‌شود.

در زمینه فعالیت و اشتغال بیش از یک سوم سالمندان استان یزد هنوز در بازار کار فعالند و این در حالی است که بیش از دو سوم (۷۳ درصد) سالمندان روستایی استان یزد به کار و فعالیت اقتصادی مشغول هستند. این موضوع نیازمند بررسی بیشتر در زمینه بیمه روستایی و حقوق بازنشستگی در میان سالمندان روستایی است.

همچنین بر اساس طرح توانمندسازی زنان سالمند سرپرست خانوار استان یزد توسط اداره کل بهزیستی استان یزد که شامل ۱۹۴۲ زن سالمند بالای ۶۰ سال با میانگین سنی ۷۱ سال بوده است نتایج ذیل استخراج شد.

مهم‏ترین نیازهای زندگی­ زنان سالمند سرپرست خانوار استان یزد به ترتیب اولویت سلامت (۵۸ درصد)، درآمد (۵۰ درصد) و رفع تنهایی (۴۹ درصد) بیان شده است. این نکته می‌‏تواند در اولویت‏‌بندی سیاستگذاری برای زنان سالمند سرپرست خانوار کمک کننده باشد.

با توجه به اینکه بیشترین فعالیت فراغتی سالمندان حضور در مساجد و حسینیه (۶۷ درصد)‌ است نقش مکان‏های مذهبی در برگزاری کلاس‌‏های توانمندسازی،  آموزشی و شکل دهی گروه‏های حمایتی سالمندان را نشان می‌‏دهد. این نکته درباره زنان سالمند تنها مهم­تر است زیرا بیشترین اوقات فراغت آنان در مساجد و مکان‏های مذهبی می‌‏گذرد.

نکته دیگر در بحث فعالیت‌های فراغتی گذراندن زمان بسیاری از سالمندان به تماشای تلویزیون است. این نکته از یک طرف اهمیت رسانه عمومی در آموزش نکات سلامتی دوران سالمندی را نشان می‌‏دهد و از طرف دیگر تاثیر منفی فعالیت‌های بدون تحرک بر سلامت سالمندان را گوشزد می‌‏کند که نیازمند قرار گرفتن فعالیت‌های فراغتی فعالانه و دارای تحرک مانند پیاده‌روی در برنامه هفتگی سالمندان است‌ زیرا کمتر از یک سوم زنان سالمند سرپرست خانوار (۲۸ درصد)   به پیاده‌‏روی و فعالیت‌های فیزیکی ‌می‏‌پردازند.

 نکته مهم دیگر توجه به مناسب سازی فضای عمومی است. در بعضی روستاها و یا شهرهای کوچک عدم وجود پارک محل‌ه‏ای مناسب علتی برای انزوای سالمندان محسوب می‌‏شود که توجه بیشتر شهرداری‏‌ها به این حوزه را نشان می‌دهد.

۹۸ درصد زنان سالمند سرپرست خانوار تحت پوشش بیمه‏‌های خدمات درمانی‌، تامین اجتماعی‌، نیروهای مسلح، سازمان بهزیستی و کمیته امداد هستند و برای درمان در زمان بیماری به پزشکان طرف قرارداد بیمه خود مراجعه می‏‌کنند که نقش این سازمان‏‌های بیمه‏‌گر و به خصوص وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در ارائه خدمات حمایتی پررنگ‌تر می‏‌شود.

اکثر زنان سالمند بیان کرده‌‏اند که اطلاعات خود مراقبتی دارند اما اطلاعات خودمراقبتی آنان بیشتر در زمینه مصرف دارو است و اطلاعات مراقبت‌‏های پیشگیرانه مانند ورزش و تحرک بدنی در میان آنان اندک است.

حدود نیمی از سالمندان زن مورد بررسی بیان کرده‏اند در فعالیت‏‌های روزمره زندگی خود نیاز به کمک دارند و این نیازمندی بیشتر در زمینه‌­های خرید و حمام کردن است.

جمعیت استان یزد بر اساس آمار سال ۱۳۹۵

انتهای پیام/

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *